ศิลปะ : วัตถุรุ่นเก่า
อายุสมัย : ราวพุทธศตวรษที่ ๓-๖
พบที่ : ตำบลท่ามะกา อำเภอท่ามะกา จังหวัดกาญจนบุรี ปัจจุบันจัดแสดงอยู่ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพระนคร
ลักษณะสำคัญ :
ตะเกียงหล่อด้วยสำริด สูง ๒๗ ซม. ยาว ๒๑.๕ ซม. เป็นหลักฐานสำคัญที่แสดงถึงการติดต่อระหว่างโลกตะวันตกกับดินแดนในประเทศไทย ชาวบ้านที่ตำบลพงตึกได้ค้นพบและมอบให้ศาสตราจารย์ยอร์จ เซเดส์ ในขณะที่กำลังขุดค้นที่แหล่งโบราณคดีริมแม่น้ำแม่กลอง ตำบลพงตึก พบแยกเป็นสองชิ้นส่วน คือ ส่วนลำตัวตะเกียงและส่วนแพนหางหรือด้ามจับ แต่นำมาต่อกันได้สนิท
ศาสตราจารย์คาร์ล พิคาร์ด (Charles Picard) เสนอว่าน่าจะเป็นตะเกียงที่ทำขึ้นจากเมืองอเล็กซานเดียร์ ประเทศอียิปต์ ในช่วงที่ชาวกรีกเข้ามาปกครองอียิปต์ จึงน่าจะมีอายุราวต้นพุทธศตวรรษที่ ๓-๖ แต่ก็มีนักวิชาการหลายท่านที่เห็นแย้งว่าน่าจะมีอายุรุ่นหลังกว่านี้ (ตรงกับช่วงจักรวรรดิไบแซนไทม์ ราวพุทธศตวรรษที่ ๙-๑๑)
ส่วนฝาตะเกียงทำเป็นรูปพระพักตร์ของเทพเจ้าซิเลนุส (Silenus) ของชาวกรีก (พระองค์เป็นอาจารย์ของเทพเจ้า ดิโอนิซุส (Dionysus) เทพเจ้าแห่งเหล้าองุ่น) มักทำเป็นรูปชายชราหนวดเครายาว มีเครือเถาวัลย์เป็นศิราภรณ์ ส่วนแพนหางนั้นทำเป็นรูปใบปาล์มตรงกลาง และมีมีรูปปลาโลมา ๒ ตัวประดับด้านซ้ายและขวาของใบปาล์ม
